ogoln001.jpg (27801 bytes)

Zęby nazywane są po łacinie dentes, ząb - dens, zębowy - dentis, dotyczący zęba/zębów - dental. Gracka nazwa zęba brzmi odons, zębów - odontes.

Zęby początkowo wykształciły się z łusek, które z pokrycia ciała przemieciły sie do jamy ustnej. Taki rodzaj uzębienia występuje nadal u gadów. U ssaków, natomiast, z tych stwardniałych łusek rozwineły się zęby, umocowane w jamach kości - zębodołach - za pomocą specjalnego aparatu zawieszeniowego. U ssaków (w tym także u człowieka)zęby ulegają wymianie tylko raz w ciągu życia osobniczego. Początkowo wyrzyna się uzębienie mleczne w ilości 20 zębów, które nastepnie zostaje zastąpione tzw. uzębieniem stałym (32 zęby).

Na uzębienie stałe człowieka składają się następujące grupy zębów:

  1. Zęby sieczne (dentes incisivi, dens incisivus): zęby przednie (dentes anteriores) i zęby przedkłowe.
  2. Kły (dentes canini, dens caninus, dentes angulares).
  3. Zęby policzkowe przednie/małe (dentes buccales minores) albo zęby przedtrzonowe (dentes praemolares), zęby dwuguzkowe 9dentes bicuspidati: bi - dwa, cuspis - guzek).
  4. Zęby policzkowe tylne/duże (dentes buccales majores) albo zęby trzonowe (dentes molares), zęby wieloguzkowe (dentes multicuspidati).

calosc.gif (47819 bytes)

Nazewnictwo zębów wynika z ich ułożenia w zgryzie oraz ukształtowania powierzchni żującej. Można wyróżnić uzębienie górne (znajdujące się w szczęce) oraz dolne (znajdujące się w żuchwie). Zarówno szczęka, jak i żuchwa zbudowane są symetrycznie, dlatego zęby połowy lewej są odbiciem lustrzanym zębów strony prawej. Można z tego wywnioskować, że w każdej z połówek (szczęki lub żuchwy) znajduje się połowa uzębienia (górnego lub dolnego) i czwarta część całego uzębienia, a są to: 2 zęby sieczne, 1 kieł, 2 zęby przedtrzonowe i 3 zęby trzonowe.

 

Z ogólnej liczby zębów wyróżnia się:

- 8 zebów siecznych + 4 kły: zęby przednie

- 8 zębów przedtrzonowych + 12 zębów trzonowych: zęby boczne

Dla uzębienia stałego (dentes permanentes) uzyskuje się następującą formę zębową (razem 32 zęby):

stale001.jpg (23497 bytes)

W uzębieniu mleczym (dentes lacteli) brak natomiast jest zębów przedtrzonowych oraz wystepują w nim tylko 2 zęby trzonowe (razem 20 zębów):

mlecz001.jpg (16387 bytes)

Bardzo ważną sprawą jest także nazwenictwo powierzchni zębów, i tak wyróżnia się:
  1. Powierzchnię przedsionkową (facies vestibularis)
  2. Powierzchnię wargową (facies labialis) - część środkowa powierzchni przedsionkowej
  3. Powierzchnia policzkowa (facies buccalis) - części boczne powierzchni przedsionkowej
  4. Powierzchnia sieczna (facies incisalis) - dla zębów przednich
  5. Powierzchnia żująca (facies masticatoria) - dla zębów tylnych
  6. Powierzchnia językowa (facies lingualis) - dla żuchwy
  7. Powierzchnia podniebienna (facies palatinum) - dla szczęki
  8. Powierzchnia oralna

powie001.jpg (92012 bytes)

Należy także podkreślić, że zarówno drugi, górny ząb sieczny, jak i ostatni ząb trzonowy (tzw. ząb mądrości) ulegają powolnemu zanikowi. Liczne badania prowadzone nad tym zjawiskiem wykazały, że u wielu osób często są one szczątkowe lub w ogóle jest ich brak. akt ten spowodował, iż przy bezzębiu uzupełnianym dwiema protezami całkowitymi nie uzupełnia się zębów mądrości. Dlatego taż protezy takie noszą nazwę protez "28".